Limbo Arşivi

Yazı

Antiemperyalizmin Ölçütü: İrlanda'dan Diasporaya Karşı Devrim Dalgası

İrlanda'da molotofla yükselen aşırı sağ ile Avrupa diasporasında AfD'ye kayan Kürt ve Türk seçmenler, aynı küresel karşı-devrim dalgasının iki ucu; ölçüt değişmiyor — hegemon güce karşı kim savaşıyorsa onu desteklersin, ister İrlanda solu ister Şii ekseni olsun.

Limbo # Erkan Baş draması, Backrooms-Obsession ve okuma önerileri ↗

Dünya çapında bir karşı devrim sürecinden geçiyoruz, başını Trump çekiyor, ve bu sürecin doğrudan etkisiyle İrlanda'da bile "olmadık bir şey" büyüyor: adım adım güçlenen bir aşırı sağ . Ve burada lafı eveleyip gevelemenin alemi yok:

Ben size söyleyeyim mi arkadaşlar İrlanda için konuşuyorum. İrlanda'da bu molotof kokteylleri fırlatan faşistlere iki kişi çıkıp vurmazsa bu iş giderek devam eder. Umarım Sinn Féin'de öyle kadrolar kalmıştır da faşistleri nasıl dengeleyeceklerini biliyorlardır, yani öyle bir düzeyde.

Sadece izlemek olayı büyütmekten başka işe yaramaz . Yine de karamsarlığa gerek yok, çünkü bir dayanak var:

Ama ben İrlanda'nın deliliğine güveniyorum.

Bu güvenin sebebi soyut bir iyimserlik değil, somut bir hesap: Filistin meselesi orada sol damarı hiç öldürmeyeceği için zemin hâlâ var, ama son dönemde sosyal demokratlaşıp liberalize oldukları için o zemini kaybetmiş görünüyorlar — tam da bu boşluğa doğru İrlanda'nın genç, beyaz erkekleri radikalleşiyor . Çözüm bu radikalleşmeyi bastırmak değil, hızla sola çekmek — ve bunu yapabilecek tek yapı belli:

Bunu Sinn Féin yapabilir çünkü yurtsever bir temeli var. Yani yurtseverlikle radikal talepleri birleştirerek sağlam bir sosyalist çizgiyle bu insanları kazanabilir birçok ülkenin tersine.

Sinn Féin nedir?

İrlanda cumhuriyetçi hareketinin siyasi kanadı; tarihsel olarak IRA ile bağlantılıydı, bugün hem İrlanda Cumhuriyeti hem Kuzey İrlanda'da en güçlü partilerden biri ve anketlerde önde. Filistin'e güçlü desteğiyle tanınır, ama göçmenlik konusunda kuzeydeki ve güneydeki seçmen tabanı arasında ciddi bir görüş ayrılığı var — bu da tam olarak yukarıda işaret edilen liberalleşme/zemin kaybı tartışmasının siyasi karşılığı.

Demografik zemin de bu okumayı destekliyor: İrlanda'nın "yerlisi" denen nüfus zaten büyük ölçüde patates kıtlığı yıllarında Amerika'ya gitmiş, geride kalanlar da artık evlerini Airbnb'ye çeviren bir butik otelcilik sınıfına dönüşmüş ; son dönemde gelen Polonyalı, Faslı, Suriyeli göçmen nüfusu — dört beş milyonluk ülkede — geri çevrilebilecek bir şey değil zaten . Konuya bir Ken Loach filmi bile değinmişti . Asıl fark ise burada: İrlanda'nın göçmeni asimile etmeyen, kendi yurtseverliğine katan bir sol damarı var, ve bu damarın kaynağı James Connolly dönemine kadar gidiyor — o yüzden göçmen orada Fransa'daki gibi dışlanmış kalmaz, İrlandalı yurtsever olur .

James Connolly kimdir?

İskoç doğumlu Marksist sendikacı ve devrimci (1868–1916). 1913 Dublin Lokavtı sırasında işçileri korumak için İrlanda Yurttaş Ordusu'nu (Irish Citizen Army) kurdu. 1916 Paskalya Ayaklanması'nda birliklerini yönetti, yaralı halde yakalanıp İngilizler tarafından idam edildi. İrlanda cumhuriyetçiliğiyle sosyalizmi birleştiren çizginin kurucu ismi sayılır.

Bir izleyicinin hatırlattığı gibi olay aslında Belfast'ta, yani Kuzey İrlanda'da geçiyor; ama bunun önemi yok: Musk ve arkadaşlarının provokasyonu zaten güçlü rol oynadı, ve Sinn Féin'in etkisi zayıfladıkça bu şiddet güneyde de kaçınılmaz hale gelecek . Kaldı ki kuzeyle güneyi ayıran çizginin kendisi de o tarihin ürünü: güneyde iktidara gelen Fianna Fáil gibi yapılar, bağımsızlık mücadelesinin içinden çıkıp sonradan İngiliz Kraliçesi'yle uzlaşan, küçük bir ülke karşılığında sadakat yemini etmeyi kabul eden tipik burjuva reformist milliyetçi gruplar; bu yüzden ülkenin kuzeyi işgal altında kalmaya devam etti .

Aynı dalganın öbür ucu: diasporanın İsrailcileri

Aynı karşı devrim mantığı coğrafya değiştirip diasporaya taşındığında farklı bir kılığa bürünüyor. Bir izleyici yazmış: Kanada'da bir Kürtle İsrail-Filistin meselesini tartışmış, karşısına İsrail'i destekleyen garabet bir güruh çıkmış. Doğru — üstelik aynı damar İran diasporasında da, bizim diasporamızda da var. Kürt kamuoyunda beklemeyeceğim kadar güçlü bir İsrailci damar bu . Kaynağı da belli: Barzani yönetiminin İsrail'le doğrudan ittifakı, Kürt kamuoyunu o yöne çekmeye çalışan bir "kafa" üretiyor .

Barzani-İsrail ilişkisi

Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ni kuran Barzani ailesiyle İsrail arasındaki ilişki 1960'lara, Mustafa Barzani'nin Golda Meir'le görüşmesine kadar gider; İsrail o dönemde Barzani'ye silah ve para desteği sağlamıştı. 2003 sonrası ilişkiler yeniden canlandı, İsrail 2017 bağımsızlık referandumunu açıkça destekleyen tek ülke oldu. Bugün bu ilişki fiilen KDP-İsrail hattı üzerinden yürüyor.

Aynı damar Türkiye'deki "AB'ci liberaller"de de var: kamuoyu baskısıyla sesini kısıp sonra bir anda MOSSAD kaynaklı İran dedikodularını dolaşıma sokan, AB fonlarıyla geçinen, halktan kopuk bir kesim . Ama asıl teşhis genellemede değil ayrımda: Kürt halkının geniş kesiminde aslında tam tersi bir his, anti-İsrail bir refleks var — bozulan şey, diasporanın kendi konumuna göre olayları ölçmesi. Bunun en çarpıcı örneği, Almanya'da AfD'ye oy veren Türk ve Kürt seçmenler:

AfD'ye oy veren bir sürü Türk ve Kürt var utanç vesikası ya ve diyor ki ya İslamcılar gelmesin diye yaptık. Ya arkadaş seni oraya gelen IŞİD'çi İslamcıdan farklı mı görüyor sanıyorsun Avrupalı? Hiçbir şekilde farklı görmüyor.

Oysa gerçek, yüze vurulması gereken cinsten:

Ya kusura bakmayın arkadaşlar Almanya'ya gittiyseniz siz hep bir göçmen olarak kalacaksınız. Siz beyaz adam olmayacaksınız ve sizin en büyük arkadaşlarınız Araplar, Kürtler, Afganlar, zenciler olacak. Bu böyle bir gerçek.

Kafanın okşanmasını istemek, Tanzimat'tan beri süren bir "yarı frenkleşme" sorunu; ve bu sorunu Türkiye'de en çok liberaller üstleniyor .

Buradan çıkan tez olabildiğince yalın: mesele kimlik ya da kültürel yakınlık değil, kim hegemon güce karşı fiilen savaşıyor. Bugünün Batı Asya'sında ABD'den, İsrail'den silah ve para yardımı almadan, NATO ile içli dışlı olmadan kendi çıkarını savunan tek blok Şii eksen:

Bütün Batı Asya'da silahla emperyalizme aşırı asimetrik koşullarda direnen cefakarca bak onlarla işbirliği yapmadan, onlarla bak İsrail'den ABD'den silah para yardımı almadan, nüfus yardımı almadan tamam mı, NATO'yla sürekli bir sarmaş dolaş ilişkiye girmeden kendi çıkarlarını savunan ve Batı emperyalizmiyle kavga eden tek bir grup var, o da Şiiler.

Bunun somut karşılığı da ortada:

Burada hakiki devrimciliği, Haşdi Şabi yaptı. Yani IŞİD'le de savaştı. ABD'yle de savaşıyor, İsrail'le de savaşıyor, Irak'ta.

Haşdi Şabi (Popular Mobilization Forces)

2014'te IŞİD'in Irak'ın üçte birini ele geçirmesi üzerine, Şii dini otoritesi Ayetullah Sistani'nin fetvasıyla kurulan, ağırlıkla Şii ama Sünni, Hristiyan, Türkmen ve Kürt unsurları da barındıran paramiliter şemsiye yapı. IŞİD'e karşı kara muharebesinin belkemiklerinden biri oldu, sonradan Irak devlet güvenlik yapısına resmen bağlandı.

Sonuç tek cümleye sığıyor:

Ya burada esas emperyalizme karşı cefakar bir mücadele veriliyorsa bu Lübnan Hizbullah'ıdır, Haşdi Şabi'dir ve İran'dır. Beğenin veya beğenmeyin.

"Niye İran'ı savunuyorsun" diyenlere cevabım, aslında bütün argümanın omurgası:

Arkadaşlar mevzu İran'ı savunmak değil. Mevzu antiemperyalizm. Emperyalizme kim savaşıyorsa tıpış tıpış gidip destekleyeceksiniz.

Ölçüt tersinden de işliyor: kim İsrail'in yanındaysa, kültürel meşruiyet kisvesi ne olursa olsun, düşman kategorisine giriyor. Bunun en keskin örneği pinkwashing eleştirisi:

Kocaman bir Pride bayrağı açarlar, LGBT'nin en meşru haklarını kendilerine kalkan yapıp Filistin'i bombalarlar, siz de dersiniz ki ya İslamcı, homofobik Filistinlileri, eşcinsel haklarına yer veren İsrailliler vuruyorlar.

Bu, kültürel kamplaşma üzerinden sömürgeciliği onaylamaya varır; kaldı ki LGBT kamuoyunun bizzat kendisi bu numarayı reddediyor . Bir izleyicinin "siyonizme darbe vuran başkaları da var" itirazı da aynı ölçütten geçince tek tek eleniyor — Türkiye'nin gemi ticareti, Azerbaycan'ın petrol ticareti, İsrail'in kendi sahra hastanelerinde tedavi ettiği cihatçılar, hatta İsrail'in kendi eliyle Filistin'e yerleştirdiği IŞİD, hiçbiri gerçek bir cephe değil :

Yani kim savaşıyor? Husiler savaşıyor arkadaşlar. Lübnan, Hizbullah savaşıyor. İran savaşıyor. Bunlar var sadece. Başka kimse yok.

Peki ya IŞİD antiemperyalist olsaydı, onu da mı destekleyecektim? Cevap ilkesel: Sünni İslamcı cihatçılık doğası gereği antiemperyalist olamaz, çünkü kökeni doğrudan ABD-Suudi ittifakının ürünü .

Taliban'ın kısmi istisnası dışında bu hattın hiçbiri Batı'yla gerçek bir çıkar çatışmasına girmedi, tam tersine IŞİD tek kurşun sıkmadan İsrail'in fiilen işine yaradı . Aynı mantık Suriye'de de işliyor: HTŞ Esad'ı yıktıktan sonra kurduğu iktidar demokratik bir açılım değil, "Alevi katili" bir kadronun devlete yerleşmesi oldu, Batı da bu iktidara hemen kredi açıp destek verdi .

Sonuçta ortaya İsrail yanlısı bir Suriye çıktı; bedelini de sıradan insanlar hayatıyla ödedi . Bütün bu örgü tek bir formüle iniyor: dünyada hegemon güç ABD, bölgede İsrail; politikanı buna karşıt kur, buna karşı mücadele edeni müttefik, yanında olanı düşman say . Kapanış ise doğrudan bir okuma çağrısı — çünkü İran hakkında ezbere konuşanlar, ülkenin dini-siyasi yapısının kamucu yönlerini de tarihsel oluşumunu da tanımıyor:

Yani şöyle düşünelim arkadaşlar, hep söylüyorum, İran'ın eğitiminde evrim teorisi yasak değil biliyor musunuz? Bizde yasak abi. Aradaki farka bakar mısın? Ezbere konuşuyorsunuz bak. Bilmediğiniz konu hakkında ezbere konuşuyorsunuz.

İleri Okuma

Paylaş

TwitterFacebook