NATOculuğun Parası ve Korkusu

T24'te Ali D. Ulusoy'un kaleme aldığı yazı on beş yıl önce yazılmış gibi duruyor, ama tarihi bugün atıyor. NATO karşıtı olmak demokrasiden uzaklaşmaktır, çıkarsak bizi Rusya'ya, Çin'e, İran'a benzetirler, bu devirde bir demokratın NATO'ya karşı olması mantıksızdır: on beş yıllık liberal ezberler paragraf paragraf, arka arkaya diziliyor 20:05. İlk okuyuşta jumpscare gibi geliyor, çünkü bu argümanların çoktan gömüldüğünü sanıyorduk. Gömülmemişler. İşin dehşet verici tarafı da bu iman: kendi siyasi akidesine bu sağlamlıkla tutunan başka bir hareket olsaydı, Türkiye çoktan başka bir yer olurdu 19:39.

Yazının ölülüğü aldatmasın. Mesele Isparta'daki AKP seçmeni değil; bu metin, var olmayan bir orta sınıfın, daha doğrusu kendini orta sınıf sanan eğitimli orta direklerin ve kent emekçilerinin bir kesiminin kafasını temsil ediyor 20:25. Toplumsal rıza üretilirken hep sağı, Cumhur İttifakı'nı düşünürüz: bu insanlar buna nasıl ikna oldu diye. Oysa asıl bakılması gereken, muhalefetin neye ikna olduğu 23:19. Yirmi beş yıldır aynı konjonktür bizi yenilmeye mahkûm ediyorsa, muhalifler belli ki yanlış şeye ikna oluyor 23:32. Bu yazı, o yanlış ikna edilmenin kataloğu.

Buraya itiraz kolay, hatta itirazı en baştan Zeki'nin kendisi kuruyor: kaç kişi gazete okuyor ki bu fikirlerin bir değeri olsun, bırak T24'ü, en iyisinden en kötüsüne herhangi bir gazeteyi 21:38? İlk bakışta doğru. Ama Zeki itirazını kendi kesip cevabını da veriyor: "AB neden önemlidir, NATO neden önemlidir" diye giden bu yazıların dalga dalga yayılan bir etkisi var, muhalif kitlelerin gündelik sohbetine, hatta gündelik korkularına sızıyor 22:13. Etkilenen adam Isparta'da kahvehane işleten MHP'li değil; Zeki'nin işaret ettiği kesim bambaşka bir yerde duruyor:

Bu yazıdan etkilenenler internette zaten belli düzeyde fikir üretmesi gereken insanlar.

İşte bu kesim argümanları eve taşıyor, bayram ziyaretinde aynı cümleleri tekrarlıyor. O yüzden bunları yanıtlayabilmek için insana fikirsel bir cephane vermek gerekiyor 22:40. Hoş bir gereklilik değil, ama gerçek.

NATOculuğun tek bir kanalı yok; her bloğa ayrı ayrı, o bloğun korkusuna göre satılıyor 23:41. İslamcıya İran ve Şii tehdidiyle satıyorsun: din düşmanlarıyla mücadele lazım, üstüne akıl dışı biçimde İsrail'le de mücadele lazım deyip adamı NATO'ya ikna ediyorsun, oysa bir numaralı İsrail destekçisi yapı zaten NATO'nun kendisi 23:51. Milliyetçiye antikomünizmle: komünist tehdit bitti, yerine Rus tehdidi kondu. Yeni-Osmanlıcılıkla bir kesim, Turancılıkla başka bir kesim. Ve asıl kritik hedef, CHP'yi destekleyen, aslında sosyal demokrat olması gereken okumuş kesim: ona "köpekçe bir Avrupacılık" satılıyor 24:29. Bunun tutkalı bir travma: NATO'yu ben de sevmiyorum ama bunun içinde olmasak bizi parçalarlar. Abdülhamid'den kalma, Balkan Savaşları'nda ve Birinci Dünya'da iliklerine kadar yaşanmış gerçek bir korku bu; nüfusun yarısı Kafkas, yarısı Balkan göçmeni olan bir ülkede toplumsal hafızada hâlâ canlı 24:45. Türkiye sağı da bu yarayı sürekli kaşıyor: bölünürüz, parçalanırız.

Oysa asıl soru bu kitleye hiç sorulmuyor: son yirmi yılda kim kimi parçaladı? Türkiye'nin Suriye'yi parçalaması gerçek; NATO'nun bir aygıt olarak Libya'yı, Suriye'yi, Afganistan'ı parçalaması gerçek 25:06.

Parçalayan taraf NATO yani burada aslında. Ama biz parçalanmakla korkutuluyoruz.

Bu rızayı dağıtan aygıt ise ötekilerinkine benzemiyor. Milliyetçilikte iş kurumsaldır: MHP'nin kaç yıllık geleneği, belli bir gazetesi, belli bir yayını vardır. Türkiye solu ya da İslamcılar da az çok sistematik, yazılı bir ideolojik üretimle kendini yeniden üretir. Liberal akıl bunu yapmaz; kendini sistematik bir ideolojik yazınla üretmiyor bile 21:13. Onun yerine hap bilgi var: adam gazete okumaz ama o hap bilgiyi gün içinde Nevşin Mengü'den, Özlem Gürses'ten, Cüneyt Özdemir'den alır 21:13. Liberalin "üstatları", "hocaefendileri" bu influencer'lardır; ideoloji kurumdan değil, bireyden akar.

Liberaller çok daha fazla bireysel influencer'ın kapasitesiyle hareket ediyorlar.

Ve para. USAID gerçek bir şey; USAID fonları, AB fonları var, adı anılmayacak bazı yapılar bu fonlardan hayli beslendi 25:52; bu fon kesilirse ne yaparız korkusu da tam buradan besleniyor 25:58. Bu, liberal NATOculuğun kanaat katmanının altındaki maddi tabaka. On beş yıl önceye, 2010 anayasa referandumuna bakınca zemin netleşiyor: o paket, tamamı Galatasaray Lisesi, Boğaziçi sosyoloji, Sorbonne çıkışlı, "yetmez ama evet"çi bir entelijansiya tarafından savunuldu 118:13. Ahmet İnsel pakete bakıp "bir kaşık suda kıyamet koparacak bir şey yok, hiçbiri Türkiye'yi mevcut demokrasisinden geri götürmez" demişti 118:31. Sonucun ne olduğu ortada 118:36.

Korktukları şey tam da bu geçmişin faturası. Gerçekten halkçı bir rejim onlar için soyut bir siyasi rakip değil, varlıklarını dayandırdıkları düzeneğe yönelen dolaysız bir tehdit:

USAID yardımları kesilecek arkadaşlar. NATO yardımları kesilecek. Bugüne kadar USAID yardımını kimin aldığı görünecek.

Türkiye Fethullahçı şebekeye nasıl davrandıysa, bağımsız bir yargı benzer bir ajanlık ağını da aynı şekilde kovuşturur; "Soros hücreleri" denen yapıların bütün derdi bu 119:04. Bu kadar hararetli NATOculuğun kaynağı bir dış politika kanaati değil, kurdukları düzeneğin öz-savunması: parmaklarını sallamadan, Batı şirketlerinin acenteciliğini ve onların siyasal çıkarlarını savunarak zengin oluyorlar 119:20. Fethullahçıların başına gelenlerden feyz aldıkları için de korkuları somut 119:26. Sizi NATO'cu olmaya sevk etmelerinin, "çıkarsak şöyle olur böyle olur" diye korkutmalarının altında bu var.

Ve bu korku, dış politika kanaatlerinden çok gündelik davranışta okunuyor. Yıllardır soft AKP'li olduğu söylenen Nevşin Mengü, adı İmamoğlu dosyasına karıştıktan sonra bir ara ABD'ye kaçtı, ortalık sütliman olunca geri döndü 119:36. Sonrasında yayınlar bir anda silah endüstrisini övmeye, "al bayrak" hassasiyetleri sergilemeye başladı 119:52. Bir tanıdığının takipçisi, story'sine "hocam sizin geçen yayın niye A Haber'e döndü" diye yazacak kadar belirgin bir kayma bu 120:05. Can havliyle, can simidine sarılır gibi AKP'ye sarılmaktan, NATO'nun buradaki varlığını meşrulaştırmaktan çekinmiyorlar; geçen bir silah fuarını, NATO'yla entegre müthiş bir sistem diye deli gibi övüyorlar 120:31.

İleri Okuma

• Ali D. Ulusoy'un T24 köşesiTartışılan NATO yazısının yazarının köşesi.
• Manufacturing Consent (Herman & Chomsky, 1988)'Rıza üretimi' kavramının ve propaganda modelinin kaynağı.
• Balkan Savaşları (1912-13)Rumeli'nin kaybı ve Müslüman göçü: parçalanma korkusunun tarihsel çekirdeği.
• 'Yetmez ama evet'çilik: sol liberallerin 2010 tavrıReferandum bloğunun kimlerden oluştuğuna dair arka plan.
• USAIDAjansın kuruluşu ve işlevi.
• Open Society Foundations'Soros ağı' denen Açık Toplum Vakıfları.
• Nevşin MengüMetinde anılan liberal medya figürlerinden birinin özgeçmişi.